Na izvoristu bakarne reke

Na izvorištu bakarne reke

Grad iznedren iz rudnika

Bor, grad bakra i zlata, na privrednim i geografskim kartama beleži se tek od pre nepunu stotinu godina. Smešten u samom susedstvu divljih i još netaknutih prirodnih lepota Homolja i Kučajskih planina, ovaj veliki industrijski i metalurški centar, kao svojevrsnu razglednicu, putniku namerniku nudi susret sa sadašnjim grandioznim tvorevinama tehnologije, ljudskih ruku i uma, ali i sa prohujalim vremenima u kojima je rudarenje bilo jedno od pratećih čovekovih zanimanja.

U Muzeju radarstva i metalurgije, instituciji u ovom gradu koja će za koju godinu obeležiti pola veka od osnivanja, jedinstvenoj te vrste u zemlji, čuvaju se vredni arheološki nalazi i eksponati stari i do pet hiljada godina. Oni svedoče o postojanju rudarstva u ovom kraju i u davna, praistorijska vremena. Govore i o postanku i razvitku savremenog rudarstva, počev od istraživačkih poduhvata barona Herdera, iskusnog saksonskog stručnjaka za ovu delatnost koji je, na poziv kneza Miloša, 1835. godine boravio u ovom kraju i zapazio rudu bakra, pa sve do naših dana.

To, međutim, nije i jedino što posetioca može da privuče. Pažnju plene turistički i sportski objekti koji pružaju izvanredne uslove za odmor, rekreaciju i sport, pružajući mogućnosti za uživanje u svemu onome što živopisna okolina izdašno nudi.

Borsko jezero koje se nalazi na oko 500 metara nadmorske visine, udaljeno svega 17 kilometara od Bora, na putu prema Žagubici, svakako je biser borske okoline. Okruženo listopadnom i četinarskom šumom, bogato ribom, sa umereno kontinentalnom klimom, sve više privlači interesovanje turista. Na samim obalama jezera nalazi se hotel "Jezero" sa oko 240 postelja, a planirana je adaptacija i ponovno otvaranje hotela "Metalurg".

U blizini jezera su i lovišta na Dubašnici, na obroncima Crnog vrha, o kojima brigu vode "Srbija šume". Bogata su plemenitom divljači (srnom, muflonom, divljom svinjom) a tereni sa proplancima, obrasli zimzelenim drvećem i bukovom šumom, izvanredni su za boravak leti kao i za zimske sportove i rekreaciju.

Treba videti i čuvene Zlotske pećine koje se nalaze na dvadesetak kilometara od Bora, u romantičnim predelima Kučajskih planina. Najveće među njima su Lazareva i Vernjikica koje plene bogatsvom pećinskih ukrasa. Legenda kaže da je Lazareva pećina dobila ime po knezu Lazaru. Posle kosovske bitke ostaci vojske, bežeći pred Turcima, sklonili su se u njene odaje. Vernjikica, od Lazareve pećine udaljena kilometar i po, divljom lepotom takođe osvaja posetioca. Dvorana "Koloseum", najveća u našoj zemlji, zauzima prostor koliko tri hale beogradskog sajmišta. Ime je dobila po prizoru koji, kažu, podseća na rimski Koloseum i ruševine drevnih gradova grčko-rimske civilizacije - Olimpiju, Mikenu, Pompeju. Posetioce pećina očekuje prijatan odmor uz pastrmku i druge kulinarske specijalitete u motelu, kraj samog izvora Zlotske reke.

Na desetak kilometara od Bora nalazi se i poznata Brestovačka banja u koju najveći broj gostiju dolazi zbog banjskog lečenja i lekovite sumporaste vode, pogodne za obolele od neuralgije, išijasa i drugih bolesti. Tu se mogu razgledati i stara turska kupatila - amami, zatim konak kneza Miloša Obrenovića, sagrađen u prvoj polovini 19. veka i Knežev dvorac, podignut 1956. Postoje i podaci koji govore da su lekovite vode Brestovačke banje korišćene za vreme Rimljana i Vizantije, a za neka kupatila se veruje da potiču još iz tog doba. U banji je postavljena i stalna izložba "Brestovačka banja u vreme kneza Miloša" borskog Muzeja rudarstva i metalurgije.