Turističke mogućnosti Nadomak dimnjaka - netaknuta priroda Kada se pomene Bor ljudi obično pomisle na visoke fabričke dimnjake, duboke rudarske hodnike, bakar i zlato. Samo oni koji su boravili u ovom kraju znaju da je to i kutak nedirnute prirode. Brestovačka banja Brestovačka banja udaljena je od Bora samo osam kilometara. Sudeći po arheološkim nalazima za nju su znali još stari Rimljani, ali puni procvat doživljava nakon oslobađanja ovih predela od Turaka, u Miloševo doba. Na to vreme podseća turski hamam, restauriran 1970. godine i konak Kneza Miloša, izgrađen 1837. godine. U to prvo vreme razvoja turizma izgrađen je i Knežev dvorac, Okružna zgrada i kafana "Izletnik". U Brestovačkoj Banji, sem kneza Miloša, boravi i knjeginja Ljubica, Jevrem Obrenović, Milošev brat, Milutin Petrović, brat Hajduk Veljka i drugi viđeniji ljudi. U to vreme ona je s pravom nosila ime "dvorske banje", pa su je posećivali i strani gosti. Baron Herder upoređuje vodu Brestovačke banje se banjama u Švajcarskoj i Austriji. Njena lekovita svojstva počivaju na mikroelementima kalijuma, fluora, litijuma, rubidijuma, kobalta, bakra i fosfata i na radioaktivnosti urana, radijuma i radona. Deset termomineralnih izvora sa temperaturom od 32 do 40 stepeni Celzijusovih leče oboljenja kostiju, zglobova, mišića i kože, a pomaže i kod opšte iscrpljenosti organizma i kod posledica povreda. Gostima koji borave u Banji posebno prija stoletna šuma koja zahvata površinu od oko 100 hektara. Sadašnji smeštajni kapaciteti su u "Domu odmora", "Izletniku" i vilama "Toplica", "Lucija", "Košuta" i "Biljana". Savača Savača je od Bora udaljena 16 kilometara i nalazi se kraj samog puta Beograd-Žagubica-Bor. Savača je okružena kompleksom od 14 hektara listopadne i četinarske šume, prirodnim livadama i proplancima. Brdima je zaštićena od vetrova, a nadmorska visina od 400 metara pruza izvanredne mogućnosti za pripremu sportista i odmor dece leti i zimi. Ovde je izgrađen objekat sa 250 postelja namenjen za nastavu u prirodi, letovanje dece i omladine i sportske kampove. U okviru njega su učionice, TV sala, muzička sala, ambulatna, prodavnica, javna telefonska govornica i sve ono što je potrebno za moderno izvođenje nastave. Tu su i sportski tereni: jedan travnati fudbalski, dva rukometna i četiri košarkaška i to osvetljena za noćne utakmice. Pored nastave u prirodi, letovanje, zimovanja i organizovanja ekskurzija i jednodnevnih izleta, Savača je idealna za organizovanje kampova. Ove godine obeležene su dve decenije Kampa košarkaškog Saveza Srbije, kroz koji su prošli gotovo svi naši reprezentativci: Divac, Danilović, Đorđević... Borsko jezero Do Borskog jezera se stiže za dvadesetak minuta vožnje autobusom jer je od Bora udaljeno 17 kilometara. Nalazi se u podnožju planine Crni vrh, a nastalo je 1959. godine podizanjem brane i akumulacijom voda rečice Valja Žoni, Marecove reke i dela sliva Zlotske reke. Zahvata površinu od 30 hektara, a dubina vode dostiže i 50 metara. Voda je prvenstveno namenjana rudarsko-industrijskim pogonima u Boru, ali isto tako omogućava i razvoj turizma. U letnjim mesecima temperatura vode dostigne i 25 stepeni, što je idealno za kupanje. Borsko jezero okruženo je listopadnim i četinarskim šumama, prirodnim zelenim proplancima i livadama i uz nadmorsku visinu od 438 metara i umereno-kontinentalnu klimu čini biser turizma opštine Bor.Na samoj obali Jezera izgrađeni su hoteli "Metalurg" i "Jezero", vile i vikend kućice. Motorizovanim turistima na raspolaganju je i Auto kamp. U sadašnjem trenutku svojim položajem i lepotom dominira hotel "Jezero" sa 250 postelja u jednokrevetnim, dvokrevetnim i trokrevetnim sobama i apartmanima. Hotel raspolaže zatvorenim bazenom, automatskom kuglanom, salama za stoni tenis bilijar i šah, i dobro opremljenim trim kabenetom. Oko hotela su igrališta za fudbal, odbojku, rukomet, košarku, tenis i druge sportove. Tu su i uređene trim staze za šetnju i rekviziti za sportove na vodi. Ako se ovome dodaju i prostrani restorani i terase, prodavnice i uređene plaže, onda ne iznenađuje što iz godine u godinu raste broj posetilaca. Posebno hotel "Jezero" sa sportskim terenima postaje centar za pripremu spotrskih ekipa. Tokom leta i zime ovde se pripremaju fudbaleri, rukometaši, košarkaši, odbojkaši, džudisti i karatisti. Borsko, sa čistom i prozirno bistrom planinskom vodom, omiljeno je sastajalište sportskih ribolovaca. Svake godine, u cilju povećanja ribljeg fonda, u vode jezera pusti se po nekoliko tona riblje mlađi. Crni vrh Od Bora Crni vrh je udaljen 30 kilometara i predstavlja razvođe između slivova reka Timoka na istoku, Mlave na zapadu i Peka na severu. Najviši vrh nalazi se na 1 043 metara nadmorske visine. Planinski masiv Crni vrh veoma je bogat šumama, posebno bukovim. Ovde je 1945. godine organizovana prva posleratna omladinska radna akcija na seči drveta za škole i bolnice u tek oslobođenom Beogradu. Blizina asfaltnog puta Bor-Žagubica, prijatna planinska klima sa dubokim snežnim pokrivačem koji traje gotovo do maja, bujno zelenilo i čist planinski vazduh učinili su da ova planina postane primamljiva za mnoge goste. Prvi objekat koji je izgrađen na Crnom vrhu je Planinarski dom, iz 1952. godine. Ovaj dom, u čijoj je neposrednoj blizini teren za skijanje sa uspinjačom, do prošle godine bio je centar zimskog turizma u opštini. Značaj Crnog vrha za razvoj planinskog turizma, ne samo u borskoj opštini, nego i u čitavoj Jugoslaviji do punog izražaja će doći kada za par godina bude završen turistički centar "Crni vrh", koji će zahvatati površinu od oko 210 hektara. Izgradnjom hotela visoke kategorije sa oko 850 postelja, apartmanskog naselja, ski staza, klizališta, teniskih i terena za mini golf, sportske hale i heliodroma, prirodne lepote ove planine postaće dostupne i najprobirljivijim gostima iz sveta. Planina Stol Stol je severno od Bora u blizini sela Luka na 1 156 metara. Na prostoru Stola otkrivene su najstarije stene u našoj zemlji, pa se slobodno može reći da ovde počinje geološka istorija, koju poznavaoci mogu da čitaju sa fosila i stena. Na ovoj planini šume su proređene, ali zato livade i pašnjaci daju okolini veličanstven izgled. Naročito je Stol privlačan u maju, kada sve ozeleni i proplanci se išaraju cvećem. Slično je i u jesen kada ruj zasija bakarnom bojom. Stoj je od Bora udaljen petnaestak kilometara i do njega se stiže iz pravca Bučja i Luke. Planinari su na njemu podigli svoj dom u koji, sa depadansom, može da se smesti pedesetak ljudi. Gosti su uglavnom planinari i lovci, ali i zaljubljenici u nedirnutu prirodu željni mira i vazduha koji opija. Dubašnica Do Dubašnice se stiže asfaltnim putem iz pravca Borskog jezera. Od Bora je udaljena 35 kilometara. To je visoravan sa nadmorskom visinom od 850 do 1 000 metara koja se nalazi između kanjona doline Lazareve reke na jugu, klisure Zlotske reke na istoku i partija starih vododrživih stena na zapadu. Sredinom Dubašnice teče istoimena reka ponornica, kooja u proleeće dođe i do Zlotske reke, a leti se gubi u pukotinama krečnjaka i teče podzemno. Ovim predelom teku i druge ponornice: Vojala, Demizlok, Pojenska i Mikuljska reka. Dubašnica je bogata gustim bukovim šumama, proplancima i travnim kompleksima. Naročito je lepa u proleće i leto kada je zaposednu čobani sa stadima ovaca i goveda. Zimi je mirna, gotovo bezživotna sa dubokim snegom. Zato i ne iznenađuje što su ovde našli stanište jeleni lopatari, mufloni, divokoze, srne, divlje svinje i druga divljač. Brojne vrtače i visoke stene čine ovaj predeo interesantnim za speleologe i planinare. Oni, zajedno sa lovcima i zaljubljenicima u nedirnutu prirodu, čine glavnu turističku klijentelu Dubašnice. Izgrađenih objekata za smeštaj turist ovde još nema. Zlotske pećine Okolina sela Zlot bogata je speleološkim objektima, među kojima se posebno ističu pećine: Lazareva, Vernjikica, Vodena, Mandina i Hajdučica. Najpoznatija među njima je Lazareva, koja je od Bora udaljena 21 kilometar. NJu turisti i najčešće posećuju jer se do nje dolazi autobusom ili automobilom. Pored pećine postoji motel sa desetak postelja u kome se pripremaju specijaliteti ovoga kraja i pastramka koja se tu i uzgaja. Na samo kilometar i po od Lazareve pećine nalazi se Vernjikica, speleološki objekat za koju mnogi kažu da joj nema ravna u našoj zemlji. Sa Lazarevom pećinom ona je spojena uređenom pešačkom stazom visinske razlike 164 metra. Ova pećina bogata je velikim brojem stalaktita i stalagmita neobičnim oblika i boja. Postoje stubovi visoki i preko 10 metara. Od zlotskih pećina za posetioce su jedino osposobljene Lazareva i Vernjikica. Postoji i organizovana vodička služba koja će svakog posetioca ili grupu turista provesti kroz ove veličanstvene speleološke objekte i stručno im objasniti njihov nastanak, karakteristike i izgled pojedinih dvorana.